Transformacja energetyczna i ceny energii. Prof. Zbigniew Krysiak: "Bez stabilnych źródeł nie da się zbudować bezpieczeństwa"

Rosnące rachunki za prąd i ogrzewanie, coraz częstsze rozmowy o ubóstwie energetycznym i pytanie, kto realnie zapłaci za transformację – to tematy, które w ostatnich miesiącach wracają jak bumerang. W nowym odcinku cyklu „Rozmowy od A do Z” Paweł Pietkun rozmawia z prof. Zbigniewem Krysiakiem o tym, dlaczego koszty energii stają się jednym z kluczowych problemów społecznych i gospodarczych w Europie, oraz jakie decyzje będą miały wpływ na życie milionów ludzi w Polsce.

W rozmowie padają mocne tezy o tym, że energia z niestabilnych źródeł wymaga kosztownych dopłat, a brak rozsądnego miksu energetycznego może oznaczać rosnące ceny i narastające nierówności. Prof. Krysiak podkreśla też wagę edukacji ekonomicznej i merytorycznej debaty – bez uproszczeń i haseł, które dobrze brzmią, ale słabo działają w praktyce.

„Rozmowy od A do Z” – o czym jest ten odcinek?

To kolejny odcinek formatu AZ News „Rozmowy od A do Z”. Prowadzący Paweł Pietkun zaprasza ekspertów, by rozmawiać o sprawach gospodarczych, społecznych i strategicznych – z naciskiem na konsekwencje decyzji podejmowanych dziś dla jakości życia w kolejnych latach.

Tym razem rozmowa koncentruje się wokół energii – a więc tematu, który dotyka wszystkich: od gospodarstw domowych, przez małe firmy, po przemysł i samorządy.

Ubóstwo energetyczne przestaje być hasłem – staje się codziennością

Jednym z wątków przewodnich jest ubóstwo energetyczne, rozumiane jako sytuacja, w której rosnące koszty energii zaczynają wypychać część społeczeństwa poza bezpieczny poziom życia. W praktyce to nie tylko wyższe rachunki. To także realny spadek komfortu – ograniczanie ogrzewania, oszczędzanie na podstawowych potrzebach, a w konsekwencji pogorszenie zdrowia i wzrost frustracji społecznej.

W rozmowie wybrzmiewa, że zjawisko to nie dotyczy już wyłącznie pojedynczych grup – zaczyna obejmować coraz szersze warstwy społeczne i może stać się jednym z największych problemów polityk publicznych w najbliższych latach.

OZE, dopłaty i koszty systemu – „to nie jest darmowa energia”

Prof. Zbigniew Krysiak zwraca uwagę, że w debacie o energetyce zbyt często mówi się o cenach w uproszczony sposób, pomijając pełne koszty systemowe. Podkreśla, że energia produkowana z niestabilnych źródeł (np. zależnych od pogody) wymaga dodatkowych elementów – rezerw mocy, bilansowania, magazynowania lub wsparcia stabilnych elektrowni.

W rozmowie pada przykład informacji o dopłatach w Niemczech – prof. Krysiak wskazuje, że w przestrzeni publicznej pojawiają się dane o dofinansowaniu systemu energetycznego na dużą skalę (rzędu dziesiątek miliardów euro rocznie), co ma obrazować, jak kosztowne jest utrzymanie energetyki opartej na niestabilnych źródłach bez odpowiednich fundamentów.

W kontekście cen energii rozmówca przywołuje też konkretne wyliczenia, że sama energia (bez kosztów dystrybucji) potrafi być liczona na poziomie około 60 gr za kWh, a finalny rachunek rośnie przez opłaty sieciowe i dodatkowe składowe.

Stabilne źródła i miks energetyczny – fundament bezpieczeństwa

Kluczowa teza rozmowy brzmi: bez stabilnych źródeł energii nie da się zbudować trwałego bezpieczeństwa energetycznego. Prof. Krysiak krytycznie odnosi się do kierunków, w których eliminuje się źródła stabilne, zanim system ma realne zastępstwo. W dyskusji pojawiają się wątki związane z rolą węgla, gazu oraz energetyki jądrowej.

Według rozmówcy w dłuższej perspektywie konieczny jest miks – czyli połączenie różnych technologii, tak aby z jednej strony realizować cele modernizacyjne i środowiskowe, a z drugiej zapewnić ciągłość dostaw energii dla gospodarki.

Bez energii nie ma przemysłu – i nie ma konkurencyjności – podkreśla w rozmowie prof. Krysiak, wskazując, że produkcja i rozwój wielu branż wymagają stabilnych dostaw oraz przewidywalnych kosztów.

Niemcy jako punkt odniesienia – i ostrzeżenie

W odcinku pojawia się także wątek Niemiec jako przykładu kraju, który podejmował decyzje energetyczne o ogromnych skutkach dla rynku. W rozmowie padają oceny dotyczące rezygnacji z części stabilnych źródeł i konsekwencji tego kroku dla systemu oraz cen.

Nie jest to jednak rozmowa o „kto ma rację”, tylko o skutkach – społecznych i ekonomicznych. W tym sensie przykład zachodni ma być ostrzeżeniem: jeśli polityka energetyczna będzie prowadzona bez chłodnej kalkulacji kosztów i ryzyk, rachunek może zostać przerzucony na obywateli i firmy.

Edukacja i merytoryczna debata – „bez uproszczeń”

Na końcu rozmowy mocno wybrzmiewa też wątek edukacyjny. Prof. Krysiak mówi o potrzebie budowania wspólnoty merytorycznej, w której da się rozmawiać o gospodarce, kosztach i konsekwencjach decyzji – bez krzykliwych haseł i politycznych skrótów.

To ważne, bo energetyka nie jest tematem abstrakcyjnym. To kwestia, która wpływa na inflację, koszty prowadzenia działalności gospodarczej, ceny produktów w sklepach, a w efekcie – na jakość życia.